Hospital Information System หรือ ระบบ HIS คือ ระบบสารสนเทศโรงพยาบาล ที่ทำหน้าที่รวบรวม จัดเก็บ และเชื่อมโยงข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับการให้บริการและการบริหารโรงพยาบาล ตั้งแต่ข้อมูลผู้ป่วย การลงทะเบียน การตรวจรักษา ห้องยา ห้องแล็บ การเงิน ไปจนถึงการเบิกจ่ายและการรายงาน โดยมีข้อมูลผู้ป่วยเป็นศูนย์กลาง เพื่อให้แต่ละหน่วยงานสามารถทำงานบนข้อมูลที่เชื่อมโยงและเป็นปัจจุบันมากขึ้น
บทความนี้จะพาไปทำความรู้จักว่า Hospital Information System คืออะไร มีอะไรบ้าง ทำงานอย่างไร และควรเลือกใช้อย่างไร พร้อมดูตัวอย่างการนำระบบ HIS มาช่วยเชื่อมการทำงานของโรงพยาบาลให้เป็นระบบมากขึ้น
ประโยชน์ของระบบ HIS ที่เหนือกว่าการจัดการแบบเดิม
การนำ ระบบ HIS มาใช้จึงเข้ามาช่วยแก้ไขปัญหาเหล่านี้และนำมาซึ่งประโยชน์มากมายที่เหนือกว่าการจัดการแบบเดิมอย่างเห็นได้ชัด:
- เพิ่มประสิทธิภาพในการทำงาน: ระบบ HIS ช่วยลดขั้นตอนการทำงานที่ซ้ำซ้อน ลดการใช้กระดาษ และทำให้บุคลากรสามารถเข้าถึงข้อมูลที่จำเป็นได้อย่างรวดเร็ว ส่งผลให้การทำงานมีประสิทธิภาพมากขึ้น
- ลดข้อผิดพลาดทางการแพทย์: ด้วยการบันทึกข้อมูลที่ถูกต้องและเป็นระบบ การเข้าถึงประวัติการรักษาที่ครบถ้วน ช่วยให้แพทย์และพยาบาลสามารถตัดสินใจในการวินิจฉัยและรักษาได้อย่างแม่นยำ ลดโอกาสเกิดข้อผิดพลาด
- ยกระดับคุณภาพการดูแลผู้ป่วย: ผู้ป่วยได้รับการบริการที่รวดเร็วขึ้น การนัดหมายเป็นระบบ การเข้าถึงข้อมูลยาและประวัติแพ้ยาที่ง่ายขึ้น ส่งผลให้ผู้ป่วยได้รับประสบการณ์การรักษาที่ดีขึ้น
- การจัดการข้อมูลแบบรวมศูนย์: ข้อมูลทั้งหมดถูกจัดเก็บอยู่ในฐานข้อมูลเดียวกัน ทำให้การบริหารจัดการง่ายขึ้น และลดความซ้ำซ้อนของข้อมูล
- การบริหารจัดการที่ดีขึ้น: ผู้บริหารสามารถเข้าถึงรายงานและข้อมูลสำคัญต่างๆ เพื่อใช้ในการตัดสินใจและวางแผนกลยุทธ์ของโรงพยาบาลได้อย่างมีประสิทธิภาพ
- การลดต้นทุน: ลดค่าใช้จ่ายในการดำเนินงาน เช่น ค่ากระดาษ ค่าจัดเก็บเอกสาร และลดการสูญเสียจากการบริหารจัดการที่ไม่เป็นระบบ
HIS, EMR และ EHR ต่างกันอย่างไร? แต่ละระบบมีหน้าที่อะไร
EMR, EHR และ HIS คือระบบที่เกี่ยวข้องกับการจัดการข้อมูลสุขภาพในโรงพยาบาล แต่มีขอบเขตการทำงานแตกต่างกัน ตารางด้านล่างคือการเปรียบเทียบให้เห็นภาพชัดเจนว่าทั้ง 3 ระบบมีคุณสมบัติที่แตกต่างกันอย่างไรบ้าง
| หัวข้อเปรียบเทียบ | HIS | EMR | EHR |
| การจัดการงานภายในโรงพยาบาล | ✓ | △ | △ |
| การจัดเก็บข้อมูลเวชระเบียน | ✓ | ✓ | ✓ |
| การบันทึกข้อมูลทางคลินิก | ✓ | ✓ | ✓ |
| การแลกเปลี่ยนข้อมูล ข้ามสถานพยาบาล | ✓ | ✕ | ✓ |
| รองรับงานบริหาร และการเงินของโรงพยาบาล | ✓ | ✕ | ✕ |
| ขอบเขตการทำงาน | ระดับโรงพยาบาล | ระดับเวชระเบียน | ระดับข้อมูลสุขภาพ |
หมายเหตุ:
- ✓ = รองรับโดยตรง / เป็นความสามารถหลัก
- △ = รองรับได้บางส่วนหรือขึ้นอยู่กับการออกแบบและการเชื่อมต่อของระบบ
- ✕ = ไม่ใช่ความสามารถหลักของระบบ
ระบบ HIS ทำงานอย่างไร? พาไปดูตั้งแต่ผู้ป่วยเข้ารับบริการจนจบกระบวนการ
หน้าที่ของระบบ HIS คือการเชื่อมโยงข้อมูลและกระบวนการทำงานของโรงพยาบาล ตั้งแต่ผู้ป่วยลงทะเบียน เข้ารับการตรวจรักษา ไปจนถึงการบันทึกผลและดำเนินการด้านการเงิน โดยกระบวนการทำงานของระบบ HIS มีดังนี้
1. ลงทะเบียนผู้ป่วยและสร้างข้อมูลในระบบ
เมื่อผู้ป่วยเข้ารับบริการ เจ้าหน้าที่จะลงทะเบียนและบันทึกข้อมูลเข้าสู่ HIS เพื่อสร้างข้อมูลการเข้ารับบริการ (Encounter) และระบุตัวตนผู้ป่วยใน Master Patient Index (MPI) เมื่อมีการรับเข้า ย้ายแผนก หรือจำหน่ายผู้ป่วย ระบบจะส่งข้อมูล ADT ไปยังระบบที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ข้อมูลผู้ป่วยเป็นปัจจุบัน
2. แพทย์สั่งตรวจและส่งข้อมูลไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
แพทย์สามารถสร้างคำสั่งตรวจ เช่น ตรวจเลือด เอกซเรย์ หรือการตรวจอื่น ๆ ผ่านระบบ HIS หรือ CPOE คำสั่งดังกล่าวจะถูกส่งต่อไปยังระบบของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น RIS หรือ LIS เพื่อจัดตารางตรวจและดำเนินการตามคำสั่ง
3. ข้อมูลการรักษาถูกบันทึกและเชื่อมต่อระหว่างทีม
ระหว่างการรักษา ข้อมูลสำคัญ เช่น ประวัติการรักษา, การวินิจฉัย, รายการยา และบันทึกทางคลินิก จะถูกจัดเก็บในระบบ ข้อมูลจาก HIS สามารถเชื่อมต่อกับระบบเฉพาะทาง เช่น RIS, LIS และระบบเภสัชกรรม เพื่อให้บุคลากรแต่ละทีมเข้าถึงข้อมูลที่จำเป็นต่อการดูแลผู้ป่วย
4. ผลตรวจและข้อมูลการรักษากลับเข้าสู่ข้อมูลผู้ป่วย
เมื่อการตรวจเสร็จสิ้น ผลตรวจและรายงานจากระบบต่าง ๆ จะถูกส่งกลับเข้าสู่ HIS เพื่อจัดเก็บไว้ในประวัติผู้ป่วย ตัวอย่างเช่น ผลรายงานภาพวินิจฉัยจาก RIS สามารถส่งกลับมายังเวชระเบียนผ่านข้อความ HL7 ORU ทำให้แพทย์สามารถดูผลประกอบการรักษาได้
5. เชื่อมต่อสู่การเงิน การเบิกจ่าย และการบริหาร
ข้อมูลการรักษาและค่าบริการที่เกิดขึ้นจะเชื่อมต่อไปยังระบบการเงิน เพื่อใช้คำนวณค่าใช้จ่าย ออกใบเรียกเก็บ และจัดทำข้อมูลสำหรับการเบิกจ่าย นอกจากนี้ ข้อมูลจาก HIS ยังสามารถนำไปใช้ทำรายงานและ Dashboard เพื่อสนับสนุนการวิเคราะห์ประสิทธิภาพและการบริหารจัดการโรงพยาบาล
ระบบ HIS มีอะไรบ้าง? เจาะดูฟังก์ชันสำคัญที่ช่วยให้โรงพยาบาลทำงานเป็นระบบ
ระบบ HIS คือระบบสารสนเทศที่ช่วยเชื่อมโยงข้อมูลและกระบวนการทำงานของโรงพยาบาลเข้าด้วยกัน ตั้งแต่ข้อมูลผู้ป่วย คำสั่งตรวจ ข้อมูลการรักษา ไปจนถึงการเงินและการวิเคราะห์ข้อมูล มาดูกันว่า ระบบ HIS มีอะไรบ้าง และแต่ละฟังก์ชันมีบทบาทอย่างไรในการช่วยให้การทำงานของแต่ละหน่วยงาน
1. Patient Registration & ADT จัดการข้อมูลผู้ป่วยตั้งแต่ต้นทาง
เป็นฟังก์ชันสำหรับลงทะเบียนและจัดเก็บข้อมูลผู้ป่วย รวมถึงการสร้างข้อมูลการเข้ารับบริการ (Encounter) และจัดการกระบวนการ Admission, Discharge และ Transfer (ADT) ข้อมูลเหล่านี้จะถูกส่งต่อไปยังระบบและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ข้อมูลผู้ป่วยและสถานะการรักษาเป็นปัจจุบัน
2. CPOE & Order Management จัดการคำสั่งตรวจและการรักษา
ช่วยให้แพทย์สร้างและจัดการคำสั่งตรวจหรือการรักษา เช่น การสั่งตรวจทางห้องปฏิบัติการ การตรวจวินิจฉัย และการสั่งยา ผ่านระบบดิจิทัล คำสั่งสามารถส่งต่อไปยังหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง เช่น LIS, RIS หรือ Pharmacy เพื่อดำเนินการต่อโดยลดการบันทึกข้อมูลซ้ำและความผิดพลาดจากการส่งต่อข้อมูล
3. EMR / EHR เก็บข้อมูลการรักษาไว้ในจุดเดียว
ทำหน้าที่จัดเก็บข้อมูลทางคลินิกของผู้ป่วย เช่น ประวัติการรักษา การวินิจฉัย รายการยา อาการแพ้ยา และบันทึกทางการแพทย์ไว้ในระบบ เมื่อผลตรวจหรือรายงานจากระบบเฉพาะทางถูกส่งกลับมา ข้อมูลสามารถเชื่อมเข้าสู่เวชระเบียน เพื่อให้บุคลากรที่เกี่ยวข้องเข้าถึงข้อมูลประกอบการรักษาได้
4. ระบบ Lab, Radiology และ Pharmacy เชื่อมข้อมูลเฉพาะทาง
HIS สามารถเชื่อมต่อกับระบบเฉพาะทาง เช่น ระบบ LIS สำหรับจัดการผลตรวจทางห้องปฏิบัติการ RIS สำหรับงานรังสีวิทยา และ Pharmacy Information System สำหรับงานด้านยา การเชื่อมโยงข้อมูลช่วยให้คำสั่งตรวจ ผลตรวจ รายการยา และข้อมูลที่เกี่ยวข้องส่งต่อระหว่างระบบได้อย่างต่อเนื่อง
5. Billing & Revenue Cycle ช่วยจัดการข้อมูลด้านการเงิน
ฟังก์ชันด้านการเงินช่วยจัดการข้อมูลค่าใช้บริการ ตั้งแต่การบันทึกค่าบริการ การตรวจสอบสิทธิ์ ไปจนถึงการจัดทำข้อมูลสำหรับการเคลมและเบิกจ่าย ข้อมูลจากกระบวนการรักษาสามารถเชื่อมต่อกับระบบ Billing เพื่อให้การจัดการรายได้และค่าใช้จ่ายเป็นระบบมากขึ้น
6. Dashboard & Analytics เปลี่ยนข้อมูลโรงพยาบาลให้ใช้วางแผนได้
รวบรวมข้อมูลจากกระบวนการต่าง ๆ มาวิเคราะห์และนำเสนอผ่านรายงานหรือ Dashboard เช่น ปริมาณผู้ป่วย, รายได้, ประสิทธิภาพของแต่ละแผนก และข้อมูลการดำเนินงาน ผู้บริหารจึงสามารถนำข้อมูลที่มีอยู่มาใช้ติดตามสถานการณ์ วิเคราะห์แนวโน้ม และวางแผนการดำเนินงานโรงพยาบาลได้อย่างเป็นระบบ
วิธีเลือกระบบ HIS ให้เหมาะกับโรงพยาบาล ต้องพิจารณาอะไรบ้าง?
การเลือกระบบ HIS ต้องดูความเหมาะสมกับรูปแบบการทำงานของโรงพยาบาล ความปลอดภัย การเชื่อมต่อกับระบบอื่น รวมถึงการรองรับการเปลี่ยนแปลงในอนาคต โดยมีปัจจัยสำคัญดังนี้
- วิเคราะห์ความต้องการและกระบวนการทำงานของโรงพยาบาล สำรวจ Workflow ของแต่ละหน่วยงานและปัญหาที่ต้องการแก้ไข เพื่อกำหนด Requirement ของระบบ HIS ให้สอดคล้องกับการใช้งานจริง ทั้งด้านการแพทย์ งานธุรการ และการบริหาร
- รองรับขนาดและการขยายตัวของโรงพยาบาล เลือกระบบ HIS ที่สามารถรองรับจำนวนผู้ใช้งานและข้อมูลที่เพิ่มขึ้น รวมถึงรองรับการเพิ่มโมดูล การเปิดสาขา หรือการเชื่อมต่อกับระบบอื่นในอนาคต
- พิจารณางบประมาณและต้นทุนรวม ประเมินค่าใช้จ่ายให้ครอบคลุมทั้งซอฟต์แวร์ ฮาร์ดแวร์ การติดตั้ง การอบรม การบำรุงรักษา และค่าบริการสนับสนุน เพื่อให้เห็นต้นทุนของระบบในระยะยาวอย่างครบถ้วน
- ตรวจสอบความปลอดภัยและการปฏิบัติตามข้อกำหนด พิจารณามาตรการรักษาความปลอดภัย เช่น การควบคุมสิทธิ์การเข้าถึง การเข้ารหัส การสำรองข้อมูล และการจัดการข้อมูลผู้ป่วยให้สอดคล้องกับข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง
- ใช้งานง่ายและสอดคล้องกับ Clinical Workflow ระบบควรมีหน้าจอและขั้นตอนการใช้งานที่เข้าใจง่าย พร้อมออกแบบให้เหมาะกับการทำงานของบุคลากรแต่ละกลุ่ม เพื่อช่วยลดขั้นตอนที่ไม่จำเป็นและทำให้บุคลากรเรียนรู้ระบบได้ง่ายขึ้น
- รองรับการเชื่อมต่อกับระบบอื่น ตรวจสอบว่าสามารถแลกเปลี่ยนข้อมูลกับระบบที่โรงพยาบาลใช้งานอยู่ เช่น LIS, RIS, PACS ระบบประกันสุขภาพ หรือระบบอื่นที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ข้อมูลสามารถไหลต่อเนื่องระหว่างหน่วยงาน
- ประเมินผู้ให้บริการและการสนับสนุนหลังการขาย พิจารณาประสบการณ์ของผู้ให้บริการ ความสามารถในการให้คำปรึกษา การแก้ไขปัญหา การอัปเดตระบบ และบริการหลังการขาย เพื่อให้โรงพยาบาลมีผู้ดูแลระบบอย่างต่อเนื่องในระยะยาว
HA.OS ช่วยเชื่อมการทำงานของโรงพยาบาลให้เป็นระบบได้อย่างไร?
HA.OS ทำหน้าที่เป็น ศูนย์กลางเชื่อมต่อระบบและข้อมูลของโรงพยาบาล โดยบูรณาการข้อมูลจากหน่วยงานและเทคโนโลยีทางการแพทย์ต่าง ๆ ให้สามารถทำงานร่วมกันได้บนแพลตฟอร์มเดียว ช่วยลดปัญหาข้อมูลที่กระจัดกระจายหรือระบบที่ทำงานแยกส่วน ทำให้ข้อมูลผู้ป่วยสามารถไหลเวียนระหว่างหน่วยงานได้อย่างต่อเนื่อง ถูกต้อง และปลอดภัย
ด้วยแนวคิด Open Platform HA.OS ยังรองรับการเชื่อมต่อกับระบบและบริการสุขภาพที่หลากหลาย ช่วยให้บุคลากรทำงานร่วมกันได้มีประสิทธิภาพ และสนับสนุนการพัฒนาไปสู่ Smart Hospital
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ ระบบ HIS
Q: ระบบ HIS ช่วยลดการทำงานแบบกระดาษได้อย่างไร?
A: HIS ช่วยจัดเก็บและส่งต่อข้อมูลในรูปแบบดิจิทัล ตั้งแต่การลงทะเบียน คำสั่งตรวจ ไปจนถึงผลการรักษา ช่วยลดการใช้เอกสารและการบันทึกข้อมูลซ้ำ
Q: โรงพยาบาลควรเลือกระบบ HIS อย่างไร?
A: ควรพิจารณาความต้องการของโรงพยาบาล ความสามารถในการเชื่อมต่อ, ความปลอดภัย, ความง่ายในการใช้งาน, งบประมาณ และการรองรับการขยายตัวในอนาคต
Q: ระบบ HIS รองรับการนำ AI มาใช้งานได้หรือไม่?
A: ระบบ HIS ที่รองรับการเชื่อมต่อกับเทคโนโลยีสมัยใหม่สามารถนำ AI มาใช้สนับสนุนงานบางด้าน เช่น การช่วยบันทึก สรุปข้อมูล และวิเคราะห์ข้อมูลทางการแพทย์ได้
สรุป
ระบบ HIS คือเครื่องมือที่ช่วยเชื่อมโยงข้อมูลและ Workflow ของหลายหน่วยงานเข้าด้วยกัน ตั้งแต่ Registration, EMR/EHR, Lab, Radiology, Pharmacy ไปจนถึง Billing และ Analytics ดังนั้นการเลือกใช้ HIS จึงควรพิจารณาทั้งความเหมาะสมกับ Workflow ของโรงพยาบาล ความสามารถในการเชื่อมต่อ งบประมาณ และรองรับการขยายตัว เพื่อให้ระบบสนับสนุนการทำงานได้ต่อเนื่องและมีประสิทธิภาพ
สำหรับโรงพยาบาลที่ต้องการพัฒนาสู่ Smart Hospital แพลตฟอร์มอย่าง HA.OS สามารถเข้ามาช่วยเชื่อมต่อระบบ HIS ด้วยแนวคิด Connected Hospital ที่เชื่อมโยงข้อมูลและระบบต่าง ๆ ภายในโรงพยาบาลให้สามารถทำงานร่วมกันได้อย่างเป็นระบบ รองรับการเชื่อมต่อกับเทคโนโลยีและระบบสุขภาพที่หลากหลาย พร้อมจัดการข้อมูลให้ไหลเวียนระหว่างหน่วยงานได้อย่างต่อเนื่องและปลอดภัยและข้อมูลจากหน่วยงานต่าง ๆ ให้ทำงานร่วมกันได้อย่างเป็นระบบมากขึ้น
